Empatiyi Çocukken Öğretmek

Empati, insanın kendisini bir başkasının yerine koyabilmesidir. “Ben onun yerinde olsaydım ne hissederdim?” diye düşünebilmektir. Bu nedenle empati yalnızca güzel bir davranış değil, sağlıklı ilişkilerin de temelidir.

Empati çocuklukta öğrenilmeye başlar.

Çocuk arkadaşının oyuncağını elinden aldığında ona sadece “Yapma!” demek yerine, “Oyuncağın elinden alındığında arkadaşın sence ne hissetmiş olabilir?” diye sorabiliriz.

Bir arkadaşı oyuna alınmadığında, “Sen olsaydın ve seni oyuna almasalardı ne hissederdin?” diyebiliriz.

İşte bu küçük sorular, çocuğun dünyaya yalnızca kendi penceresinden değil, başkasının penceresinden de bakmasını sağlar.

Çocuklar empatiyi en çok anlatarak değil, yaşayarak öğrenir. Evde birbirimizi dinlemek, konuşurken sözünü kesmemek, birinin üzüntüsünü küçümsememek, yardım isteyen birine destek olmak çocuk için güçlü örneklerdir.

“Erkekler ağlamaz.”

“Bunda üzülecek ne var?”

“Sen de çok abartıyorsun.”

Gibi cümleler ise çocuğun kendi duygularını olduğu kadar başkalarının duygularını anlamasını da zorlaştırabilir.

Çocuğa önce kendi duygusunu tanımayı öğretmeliyiz. “Şu anda kızgınsın.”, “Bunu duyduğun için üzülmüş olabilirsin.”, “Sanırım biraz korktun.” Diyerek duygularına isim vermesine yardımcı olabiliriz.

Çünkü kendi duygusunu tanıyan çocuk, zamanla başkasının duygusunu da fark etmeye başlar.

Empati, çocuğun her davranışı kabul etmesi demek değildir. Bir başkasının duygusunu anlamak, yanlış davranışı doğru bulmak anlamına gelmez. Önemli olan çocuğa hem kendi sınırlarını korumayı hem de karşısındaki insanın duygularına saygı göstermeyi öğretmektir.

Bugün bir çocuğa kazandırdığımız küçük bir empati davranışı, yarının daha anlayışlı insan ilişkilerine dönüşebilir.

Belki de çocuklarımıza bırakabileceğimiz en güzel miraslardan biri şudur:

“Kendini düşün ama karşındakinin ne hissettiğini de unutma.”

Çünkü empati, çocukken atılan küçük bir tohumdur. Sevgiyle büyütüldüğünde bir ömür boyu insanın davranışlarına eşlik eder. Herkes için biraz empati.

Yazar: Emine Çavuş