14 Ocak Geçmişte Bugün

1539 – Kristof Kolomb’un (28 Ekim 1492’de) Küba’yı keşfetmesiyle İspanya Krallığı için hak iddia etti. Küba, 14 Ocak 1539’da İspanya’nın sömürgesi oldu. 1898’de biten İspanya-Amerika Savaşına kadar İspanya’nın bir toprağı olarak kaldı.

1861 – Osmanlı İmparatorluğu’nun 36. ve son Padişahı, Sultan Abdülmecid’in sekizinci oğlu Mehmet Vahideddin, bugün doğdu. (ö. 1926)

1897 – İsviçreli Matthias Zurbriggen, Aconcagua zirvesine tırmanan ilk kişi oldu.

1903 – Makedonya’daki Osmanlı yönetimine karşı gelişen şiddet olayları nedeniyle Sadrazam Mehmed Said Paşa azledildi, yerine Rumeli Islahat Komisyonu Başkanı Avlonyalı Mehmed Ferid Paşa getirildi.

1915 – Osmanlı’nın 1. Dünya Savaşı sırasında, İngilizlerin (Büyük Britanya) Mısır’da tutarak, sömürge bölgelerine ulaşmasını ve Batı Cephesi’ne kuvvet göndermelerini engellemek, kısa bir süre önce Osmanlı Devleti’nin İngiltere’ye kaybedilen Mısır’ı İngilizlerden geri almak için sebebiyle Süveyş Kanalı harekatı düzenlenmiştir.

Birinci Süveyş Kanal Harekatı; 25 bin kişilik Osmanlı Devleti ordusu (kuvve-i seferiyesi) 14 Ocak’ı 15 Ocak’a bağlayan gece yarısı, toplanma bölgesi olan Gazze – Birüssebi (Beerşeba, günümüzde İsrail) hattından ileri yürüyüşü ile Birinci Süveyş Savaşı harekatı resmî olarak başladı.

1923 – Lozan görüşmelerinin devam ettiği dönemde Mustafa Kemal, Ankara’dan başlayarak Eskişehir, Bursa, İzmir ve Balıkesir şehirlerini kapsayan Batı Anadolu’da geziye çıktı. (14 Ocak 1923 – 18 Şubat 1923)

Bu sırada TBMM son yılına girmiş, yeni seçim dolayısıyla Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’ni siyasi bir parti çalışması haline getirmeye karar veren Mustafa Kemal Paşa’nın gezideki amacı, yapmak istediği işler hakkında halkı bilgilendirmek ve yönlendirmekle birlikte orduyu denetlemekti.

1923 – Londra – New York arası ilk telefon görüşmesi yapıldı.

1923 – Ali Rıza Efendi’nin eşi, Mustafa Kemal Atatürk’ün ve Makbule Atadan’ın annesi Zübeyde Hanım, İzmir’de 66 yaşında vefat etti.

1924 – Türkiye’de Askerlik süresi 18 aya indirildi.

1926 – Borçlanma Kanunu TBMM’de kabul edildi.

1932 – Amerika Birleşik Devletleri’nde işsizlerin sayısının 8,2 milyona ulaştığı açıklandı.

1938 – Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı kuruluş kanunu kabul edildi.

1938 – Türkiye-Irak-İran-Afganistan arasında akdedilen Sadabat Paktı, TBMM’de onaylandı.

1938 – Norveç, Antarktika’nın Kraliçe Maud Toprakları olarak anılan bölgesi üzerinde hak iddia etti.

1941 – İstanbul Valiliği, Üniversite Talebe Birliği tüzüğünü onayladı; Talebe Birliği faaliyete geçti.

1942 – Türkiye’deki ilk karneli ekmek uygulaması İstanbul’da başladı. İstihkak yetişkinler için yarım, ağır işçiler için tam ekmekti. Uygulama zamanla İzmir ve Ankara için de geçerli olacaktı.

1943 – Sir Winston Churchill, Franklin Roosevelt ve Charles de Gaulle Kazablanka Konferansı’nda bir araya geldiler.

1944 – Türk Millî Edebiyat akımının öncü şairlerinden, “Türk Şairi”, “Millî Şair” olarak  anılan Türk şair ve milletvekili Mehmet Emin Yurdakul, 74 yaşında İstanbul’da öldü. Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedildi. (d. 1869)

1945 – Ekmek istihkakı kişi başına 450 grama çıkarıldı.

1949 – Türk sinema, tiyatro, dizi oyuncusu, yönetmen ve köşe yazarı İlyas Salman, Malatya ilinin Arguvan ilçesinde doğdu.

1950 – Sovyetler Birliği’nde MiG-17 jet uçağının ilk prototipi uçuş denemesini tamamladı.

1953 – Josip Broz Tito, Yugoslavya Devlet Başkanı oldu.

1963 – Fransa Cumhurbaşkanı Charles de Gaulle, Birleşik Krallık’ın Avrupa Ekonomik Topluluğuna (AET) girmesine karşı çıktı.

1964 – Türkiye Büyük Millet Meclisi, 12 Eylül 1963 tarihinde imzalanan Ortak Pazar anlaşmasını onayladı.

1970 – Mahkûm aileleri “genel af” için yürüyüş yaptılar.

1975 – Tüm Üniversite, Akademi ve Yüksek Okullar Asistanları Birliği (TÜMAS) kuruldu.

1979 – Kars – Ankara seferini yapan Mehmetçik Ekspresi’nin 6 vagonu, Erzurum’un Selim ilçesi, Yolgeçmez köyü yakınlarında ray kırılması yüzünden devrildi; üçü ağır 18 kişi yaralandı.

1983 – Cumhurbaşkanı Kenan Evren’e fahri profesörlük ve İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nin fahri hukuk doktorluğu unvanları verildi.

1985 – Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET), Türkiye’den topluluk ülkelerine ihraç edilen kuru üzüm, fındık ve işlenmiş tütüne koyduğu gümrük vergilerini sıfıra (0) indirdi. Topluluk bu ürünlere 25 bin ton kota koydu.

1987 – Uluslararası Ticaret Odası Vehbi Koç’u “Dünyada Yılın İş adamı” seçti.

1993 – Ankara Uluslararası Film Festivali’nde Nubar Terziyan’a “Emek Ödülü” verildi.

1994 – Bill Clinton ile Boris Yeltsin, füzelerin herhangi bir ülkeye hedeflenmesine son verilmesi ve Ukrayna’nın nükleer silah stokunun yok edilmesi üzerinde anlaştılar.

1994 – Şehirlerarası dört yolcu otobüsüne terör saldırısı düzenlendi. Otobüslere yerleştirilen bombaların patlaması sonucu 3 kişi öldü, 17 kişi yaralandı. Eylemleri PKK’nın (Kürdistan İşçi Partisi) askeri kanadı ARGK (Kürdistan Halk Kurtuluş Ordusu) üstlendi.

1995 – İlk kez verilen Uluslararası Nâzım Hikmet Şiir Ödülü, İstanbul’da yapılan bir törenle Lübnan’lı Arap şairi Adonis (asıl adı Ali Ahmed Said Eşber)’e verildi.

1998 – Türk sanat müziği sanatçısı Safiye Ayla (asıl adı Safiye Ayla Targan), 90 yaşında İstanbul ‘da yaşamını yitirdi. Cenazesi Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedildi. (d. 1907)

1998 – Afganistan’a ait bir kargo uçağı güneybatı Pakistan’da bir dağa düştü: 50 kişi öldü.

2005 – Avrupa Uzay Ajansına (ESA) ait Huygens adlı uzay sondası Satürn’ün uydusu Titan’ın yüzeyine indi.

2011 – Tunus’ta bir kişinin kendini yakmasıyla başlayan gösterilerin ardından, Devlet Başkanı Zeynel Abidin Bin Ali ülkeden kaçtı, geçiş hükumeti kuruldu.

2019 – Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) tarafından mantığın entelektüel tarihini, pratik çıkarımlarını ve kavramsal önemini vurgulamak için ilan edilen ve Logica Universalis Derneği (LUA) tarafından kavramsallaştırılan Dünya Mantık Günü ilk kez kutlandı.

ABD’de Temsilciler Meclisi, Trump’a yönelik azil maddesini onayladı

2021 – Çoğunluğun Demokratlarda olan ABD Temsilciler Meclisi’nde Donald Trump’a yönelik azil maddesi onaylandı. Bu aşamadan sonra Senato’da suçlu olup olmadığına yönelik bir yargılama gerçekleştirilecek ve oylama yapılacak.

Daha önce Aralık 2019’da Trump’ı, Ukrayna’dan Joe Biden ve oğluyla ilgili soruşturma başlatmasını talep ederek kanunları çiğnediği gerekçesiyle azletmişti. Ancak Senato’da o dönem çoğunluk Cumhuriyetçilerdeydi ve yapılan oylama sonucu Trump görevini sürdürebilmişti. Trump, iki kez azledilen ilk ABD Başkanı olarak tarihe geçti.