5 Ocak Geçmişte Bugün

1709 – Avrupa’nın şimdiye kadarki en soğuk kışı olmaya devam eden ani bir soğuk dalgası yaşandı. Üç ay süren “büyük don” ya da “küçük buzul çağı” olarak adlandırılan bu felakette kıtada binlerce kişi öldü ve Fransa’da mahsuller öldü.

1809 – 1807-1809 Osmanlı-İngiliz Savaşı’nı sona erdiren Kale-i Sultaniye Antlaşması veya diğer bir adıyla Çanakkale Antlaşması imzalandı.

12 maddeden oluşan bu antlaşmaya göre Birleşik Krallık’ın işgal etmiş olduğu Osmanlı toprakları Osmanlı İmparatorluğu’na geri verilecekti. Osmanlı topraklarında bulunan Britanyalı tüccarların savaş sırasında Osmanlı İmparatorluğu tarafından el konulmuş olan malları sahiplerine iade edilecekti.

1843 – Kağıt para basılmadan önce kullanılan Osmanlı altın parası (Sarı lira) olan ilk lira Sultan Abdülmecid döneminde 5 Ocak 1843’te Osmanlı lirası adıyla basıldı. 2 Haziran 1854’te çeyrek lira ve 18 Şubat 1855’te de iki buçukluk ve beşibiryerdelerin basılmasına başlandı.

1854 – San Francisco buharlı gemisi battı: 300 kişi öldü.

1889 – Alman fizikçi Martin Brendel, kutup bölgelerinde gökyüzünde görülen kutup ışıkları ya da Kutup Auroralarını ilk kez fotoğrafladı.

1896 – Almanya’da “Die Presse” gazetesi, Wilhelm Röntgen’in X-ışınları keşfini ve bunların yeni tıbbi teşhis yöntemleri potansiyelini bir ön sayfa makalesinde kamuoyuna duyurdu.

1919 – Weimar Cumhuriyeti’nde Alman İşçi Partisi kuruldu. Bu parti daha sonra “Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisi” adını alacaktı.

1921 – Çerkez Ethem ve kardeşleri, işgal kuvvetlerine sığındılar.

1922 – I. Dünya Savaşı’ndan sonra Adana ve çevresi Fransa tarafından işgal edildi. 20 Ekim 1921 tarihli Ankara Anlaşması ile Fransa, Adana ve çevresinden çekilmek zorunda kalarak, Adana düşman işgalinden kurtuldu.

1929 – Anadolu-Bağdat ve Mersin-Tarsus Demiryolları ile Haydarpaşa Garı devletleştirildi.

1930 – Sovyetler Birliği’nde tarımın kolektivizasyonu yani kolektif çiftliklerde ve devlet çiftliklerinde toprak ve emeği güçlendirmek için yapılan çalışmalar başladı.

1933 – San Francisco’daki Golden Gate Bridge inşa edilmeye başlandı.

1961 – Yassıada duruşmaları devam ederken 6-7 Eylül Olayları davası sonuçlandı. Sanıklardan Adnan Menderes, Fatin Rüştü Zorlu ve eski İzmir valisi Kemal Hadımlı mahkûm oldular. Aynı gün Fuad Köprülü ve Fahrettin Kerim Gökay Yassıada’dan tahliye edildi.

1968 – Çekoslovakya’da iktidara Prag Baharı’nı başlatacak olan Alexander Dubček geldi.

1974 – Peru’nun Başkenti Lima’da oluşan depremde 6 kişi öldü ve yüzlerce ev hasar gördü.

1978 – Bülent Ecevit 3. kez Türkiye Başbakanı oldu.

1979 – DİSK’in çağrısıyla Türkiye çapında 5 dakika iş bırakma eylemi (Faşizmi Lanetleme Eylemi) yapıldı.

1989 – ABD jetleri, Libya’ya ait iki MiG-23 uçağını düşürdü.

1993 – Kabardey-Balkarya Cumhuriyeti’nin ilan edilişi.

1993 – ABD’de 1965’ten sonra ilk kez asılarak idam gerçekleştirildi. Seri katil Westley Allan Dodd Washington’da asıldı.

1997 – Rus güçleri Çeçenistan’dan çekildi.

2005 – Bilinen en büyük cüce gezegen Eris keşfedildi.

2017 – İzmir Adalet Sarayının C Blok girişinde PKK’lı teröristlerce 5 Ocak 2017’de bomba yüklü araç ve uzun namlulu silahlarla gerçekleştirilen saldırıda polis memuru Fethi Sekin ve adliye çalışanı Musa Can, şehit oldu.

2022 – Muhalefetin ‘kamunun zararına yol açacağı’ gerekçesiyle tepki gösterdiği, bazı limanların işletme hakkı verilmesi/devri yöntemiyle özelleştirilmesi neticesinde imzalanan 49 yıldan az süreyle sözleşme süreleri, hakkın başlamasından itibaren 49 yıla kadar uzatacak teklif, Meclis Genel Kurulu’ndan geçti.